Sightings
Sightings
Upstream Gallery presenteert met trots Sightings, een nieuwe solotentoonstelling van Jan Robert Leegte die voortbouwt op zijn veelgeprezen presentatie op Art Basel | Zero 10 (juni 2026). Voor de galerie in Amsterdam breidt Leegte het werk uit met nieuwe werken uit de serie Sightings, en toont hij het digitale werk Orbits als een meerschermsinstallatie.
Sightings
Bijna elke foto die u ooit online heeft gezien, heeft JPEG-compressie ondergaan: het onzichtbare proces, in gebruik sinds het begin van de jaren negentig, dat beelden verkleint zodat ze over het internet kunnen reizen. Compressie vormt daarmee de onzichtbare infrastructuur van het op beeld gebaseerde internet; zonder compressie zouden er geen sociale media, geen fotografie en geen door AI gegenereerde beelden online bestaan. JPEG-compressie werd oorspronkelijk uitgevonden voor foto's. Sightings keert die verhouding binnenstebuiten. Met behulp van een deterministisch generatief systeem produceert Leegte beelden die er fotografisch uitzien zonder ook maar enigszins foto's te zijn: geen bronfoto, geen scène in de werkelijkheid, niets dat is vastgelegd. En toch ogen de resultaten onmiskenbaar als een vluchtige waarneming: de wankele kwaliteit van een telelens die voorbij zijn bereik wordt gedreven, het geflikker van Hubble-deep fields, satellietverkenningsbeelden, beelden met extreme zoom die altijd net iets te gecomprimeerd zijn om uitsluitsel te geven.
Een ‘sighting’ is de benaming voor een beeld van iets wat men niet goed kan identificeren, iets wat gezien maar niet bevestigd is. Sightings wekt die toestand vanuit het niets op. Het is geen foto van iets onscherps. Het is de onscherpte zelf, gegoten in de vorm van een foto. Op een moment waarop AI-gegenereerde beelden de vraag naar welke beelden nog te vertrouwen zijn opnieuw urgent hebben gemaakt, herinnert Sightings eraan dat de unheimliche relatie tussen code en beeld hier al lang aan voorafging.
Orbits
Waar Sightings de toeschouwer een fotografische wereld binnentrekt, opent Orbits een venster op iets wat nooit daadwerkelijk is vastgelegd. Een 3D-scène van om elkaar heen cirkelende sferen wordt tien keer per seconde in realtime gegenereerd en gecomprimeerd. Er is geen bronbestand, geen opgenomen beeldmateriaal: de wereld bestaat uitsluitend op het moment dat de codec haar voortbrengt, frame voor frame opgeroepen en gecomprimeerd tot bestaan. Het resultaat bevindt zich ergens tussen een transmissie uit de ruimte en een sciencefiction-herinnering—een planeet opgevangen door extreme signaaldegradatie heen.
Zoals Leegte het beschrijft: "Eindeloze cirkelbewegingen in de natuur komen voort uit twee bronnen: ze worden gestuurd door hemellichamen, zoals de zon of de maan, of ze zijn door mensen gemaakt." Voor de kunstenaar is het juist deze verwantschap met hemelse bewegingen die dergelijke lussen zo betoverend maakt, of het nu gaat om windmolens, watermolens, stoommachines, dynamo's, klokken of de computerprocessor.
Kunstmatige beweging, merkt Leegte op, begint bij tien tot twaalf beelden per seconde—het tempo dat Plateau en Stampfer in de jaren 1830 identificeerden als de drempel waarop de geest continuïteit construeert uit afzonderlijke frames, waarmee het fundament werd gelegd voor animatie en film. Orbits verschijnt als een scène die nooit heeft bestaan: een vertrouwde beweging, niet te herleiden in oorsprong, een wereld die slechts bestaat in het ogenblik waarin zij wordt gecomprimeerd, en enkel in een baan beweegt omdat wij toekijken.
Lees ons interview met de kunstenaar hier.
Upstream Gallery presenteert met trots Sightings, een nieuwe solotentoonstelling van Jan Robert Leegte die voortbouwt op zijn veelgeprezen presentatie op Art Basel | Zero 10 (juni 2026). Voor de galerie in Amsterdam breidt Leegte het werk uit met nieuwe werken uit de serie Sightings, en toont hij het digitale werk Orbits als een meerschermsinstallatie.
Sightings
Bijna elke foto die u ooit online heeft gezien, heeft JPEG-compressie ondergaan: het onzichtbare proces, in gebruik sinds het begin van de jaren negentig, dat beelden verkleint zodat ze over het internet kunnen reizen. Compressie vormt daarmee de onzichtbare infrastructuur van het op beeld gebaseerde internet; zonder compressie zouden er geen sociale media, geen fotografie en geen door AI gegenereerde beelden online bestaan. JPEG-compressie werd oorspronkelijk uitgevonden voor foto's. Sightings keert die verhouding binnenstebuiten. Met behulp van een deterministisch generatief systeem produceert Leegte beelden die er fotografisch uitzien zonder ook maar enigszins foto's te zijn: geen bronfoto, geen scène in de werkelijkheid, niets dat is vastgelegd. En toch ogen de resultaten onmiskenbaar als een vluchtige waarneming: de wankele kwaliteit van een telelens die voorbij zijn bereik wordt gedreven, het geflikker van Hubble-deep fields, satellietverkenningsbeelden, beelden met extreme zoom die altijd net iets te gecomprimeerd zijn om uitsluitsel te geven.
Een ‘sighting’ is de benaming voor een beeld van iets wat men niet goed kan identificeren, iets wat gezien maar niet bevestigd is. Sightings wekt die toestand vanuit het niets op. Het is geen foto van iets onscherps. Het is de onscherpte zelf, gegoten in de vorm van een foto. Op een moment waarop AI-gegenereerde beelden de vraag naar welke beelden nog te vertrouwen zijn opnieuw urgent hebben gemaakt, herinnert Sightings eraan dat de unheimliche relatie tussen code en beeld hier al lang aan voorafging.
Orbits
Waar Sightings de toeschouwer een fotografische wereld binnentrekt, opent Orbits een venster op iets wat nooit daadwerkelijk is vastgelegd. Een 3D-scène van om elkaar heen cirkelende sferen wordt tien keer per seconde in realtime gegenereerd en gecomprimeerd. Er is geen bronbestand, geen opgenomen beeldmateriaal: de wereld bestaat uitsluitend op het moment dat de codec haar voortbrengt, frame voor frame opgeroepen en gecomprimeerd tot bestaan. Het resultaat bevindt zich ergens tussen een transmissie uit de ruimte en een sciencefiction-herinnering—een planeet opgevangen door extreme signaaldegradatie heen.
Zoals Leegte het beschrijft: "Eindeloze cirkelbewegingen in de natuur komen voort uit twee bronnen: ze worden gestuurd door hemellichamen, zoals de zon of de maan, of ze zijn door mensen gemaakt." Voor de kunstenaar is het juist deze verwantschap met hemelse bewegingen die dergelijke lussen zo betoverend maakt, of het nu gaat om windmolens, watermolens, stoommachines, dynamo's, klokken of de computerprocessor.
Kunstmatige beweging, merkt Leegte op, begint bij tien tot twaalf beelden per seconde—het tempo dat Plateau en Stampfer in de jaren 1830 identificeerden als de drempel waarop de geest continuïteit construeert uit afzonderlijke frames, waarmee het fundament werd gelegd voor animatie en film. Orbits verschijnt als een scène die nooit heeft bestaan: een vertrouwde beweging, niet te herleiden in oorsprong, een wereld die slechts bestaat in het ogenblik waarin zij wordt gecomprimeerd, en enkel in een baan beweegt omdat wij toekijken.
Lees ons interview met de kunstenaar hier.
Automatisch vertaald ·
